آموزش اینکوترمز 2020 (Incoterms) | راهنمای کامل قوانین تجارت بین‌الملل

چرا شناخت اینکوترمز برای بازرگانان حیاتی است؟

تصور کنید یک محموله گران‌قیمت قطعات الکترونیکی از آلمان به مقصد ایران خریداری کرده‌اید. در طول مسیر دریایی، کشتی دچار طوفان می‌شود و بخشی از بار آسیب می‌بیند. در این موقعیت، چه کسی مسئول پرداخت خسارت است؟ خریدار یا فروشنده؟ پاسخ این سوال دقیقاً در اینکوترمز (Incoterms) نهفته است.

عدم آگاهی از قوانین تجارت بین‌الملل می‌تواند خسارت‌های مالی سنگینی به صاحبان کالا و شرکت‌های بازرگانی وارد کند. اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) برای جلوگیری از سوءتفاهم‌های قراردادی، قواعد استانداردی به نام اینکوترمز تدوین کرده است. در این مقاله تخصصی، قصد داریم تمام اصطلاحات اینکوترمز ۲۰۲۰ را به زبان ساده، همراه با مثال‌های واقعی و کاربردی بررسی کنیم تا بتوانید بهترین تصمیم را در قراردادهای تجاری خود بگیرید.

اینکوترمز چیست؟

Incoterms مخفف عبارت International Commercial Terms به معنی «اصطلاحات بین‌المللی بازرگانی» است. این مجموعه قوانین توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) تدوین شده و مشخص می‌کند که در یک قرارداد فروش بین‌المللی، هر یک از طرفین چه مسئولیت‌هایی بر عهده دارند.

این قوانین مشخص می‌کنند:

• چه کسی هزینه حمل را پرداخت می‌کند؟
• چه کسی مسئول بیمه کالا است؟
• چه کسی تشریفات گمرکی صادرات را انجام می‌دهد؟
• چه کسی مسئول تشریفات گمرکی واردات است؟
• در چه نقطه‌ای ریسک خسارت یا مفقود شدن کالا از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود؟

نکته مهم این است که اینکوترمز مالکیت کالا یا نحوه پرداخت وجه را تعیین نمی‌کند، بلکه فقط مسئولیت‌ها، هزینه‌ها و انتقال ریسک را مشخص می‌کند.

اینکوترمز چه مواردی را پوشش نمی‌دهد؟

شناخت محدوده قوانین به اندازه خود قوانین اهمیت دارد. اینکوترمز موارد زیر را پوشش نمی‌دهد:

• سند مالکیت کالا (نحوه انتقال مالکیت)

• شرایط پرداخت (نقدی، اعتبار اسنادی یا LC، برات و…)

• جریمه‌های ناشی از عدم اجرای تعهدات قرارداد

• نحوه حل اختلافات و دادگاه صالح

چرا یادگیری اینکوترمز اهمیت دارد؟

انتخاب نادرست قاعده اینکوترمز می‌تواند باعث افزایش هزینه‌های حمل، اختلافات حقوقی، تأخیر در ترخیص کالا و حتی زیان مالی شود. به همین دلیل، آشنایی با این قوانین برای صادرکنندگان، واردکنندگان، شرکت‌های حمل‌ونقل، کارگزاران گمرکی و دانشجویان تجارت بین‌الملل ضروری است.

نسخه 2020 اینکوترمز

آخرین نسخه رسمی این قوانین، Incoterms 2020 است که از اول ژانویه 2020 اجرایی شد و در حال حاضر در اغلب قراردادهای بین‌المللی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در نسخه 2020، مجموعاً 11 قاعده وجود دارد که برخی برای همه روش‌های حمل و برخی فقط برای حمل دریایی و آبراه‌های داخلی کاربرد دارند.

قواعد اینکوترمز 2020

در ادامه، هر یک از قواعد اینکوترمز را در مقاله‌ای جداگانه و تخصصی بررسی خواهیم کرد:

• EXW (Ex Works)
• FCA (Free Carrier)
• CPT (Carriage Paid To)
• CIP (Carriage and Insurance Paid To)
• DAP (Delivered at Place)
• DPU (Delivered at Place Unloaded)
• DDP (Delivered Duty Paid)
• FAS (Free Alongside Ship)
• FOB (Free On Board)
• CFR (Cost and Freight)
• CIF (Cost, Insurance and Freight)

چگونه بهترین اینکوترمز را انتخاب کنیم؟

انتخاب بهترین قاعده به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

• نوع کالا
• روش حمل (دریایی، زمینی، هوایی یا ریلی)
• کشور مقصد
• تجربه خریدار و فروشنده
• میزان مسئولیتی که هر طرف مایل به پذیرش آن است

در مقالات آینده، به‌صورت عملی بررسی خواهیم کرد که در هر شرایط، استفاده از کدام اینکوترمز مناسب‌تر است.

آنچه در این مجموعه آموزشی خواهید آموخت

در این خوشه محتوایی، علاوه بر معرفی هر قاعده، موضوعات زیر نیز به‌صورت تخصصی بررسی خواهند شد:

• مسئولیت‌های فروشنده و خریدار
• انتقال ریسک در هر قاعده
• تقسیم هزینه‌ها
• مثال‌های واقعی صادرات و واردات
• اشتباهات رایج در انتخاب اینکوترمز
• مقایسه کامل قواعد مختلف
• انتخاب مناسب‌ترین اینکوترمز برای تجارت با کشورهای مختلف

اینکوترمز 2020 یکی از مهم‌ترین ابزارهای مدیریت قراردادهای تجاری بین‌المللی است و آشنایی با آن برای هر فعال حوزه تجارت خارجی ضروری است. در این صفحه، نمای کلی قوانین اینکوترمز ارائه شد و در مقالات تخصصی بعدی، هر قاعده به‌صورت کامل، همراه با مثال‌های کاربردی و نکات عملی بررسی خواهد شد تا بتوانید در قراردادهای بین‌المللی با اطمینان بیشتری تصمیم‌گیری کنید.

قوانین اینکوترمز 2020

در این مجموعه، هر یک از قوانین اینکوترمز به‌صورت تخصصی بررسی شده‌اند.

INCOTERMS 2020

11 قانون بین‌المللی تجارت (ICC)

EXW → FCA → CPT → CIP → DAP → DPU → DDP

FAS → FOB → CFR → CIF

دسته‌بندی اصطلاحات اینکوترمز ۲۰۲۰

اینکوترمز ۲۰۲۰ شامل ۱۱ اصطلاح تخصصی است که به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند:

1. قواعد مناسب برای تمامی روش‌های حمل‌ونقل (۷ اصطلاح)

2. قواعد مخصوص حمل‌ونقل دریایی و آبراه‌های داخلی (۴ اصطلاح)

در ادامه هر یک از این اصطلاحات را با جزئیات کامل و مثال‌های کاربردی بررسی می‌کنیم.

مهم‌ترین تغییرات اینکوترمز ۲۰۲۰ نسبت به نسخه ۲۰۱۰

اتاق بازرگانی بین‌المللی در ویرایش ۲۰۲۰، تغییرات کلیدی زیر را اعمال کرد تا شفافیت تجاری افزایش یابد:

۱. حذف DAT و معرفی DPU

اصطلاح DAT (Delivered at Terminal) حذف شد و جای خود را به DPU (Delivered at Place Unloaded) داد. دلیل این تغییر آن بود که محل تحویل فقط به «ترمینال» محدود نشود و هر مکانی (مانند انبار یا کارخانه) بتواند محل تخلیه کالا باشد.

۲. تفاوت سطح پوشش بیمه در CIP و CIF

در نسخه ۲۰۱۰، برای هر دو اصطلاح CIP و CIF پوشش بیمه‌ای پایه (کلوز C) کافی بود. اما در نسخه ۲۰۲۰:

• در CIP، فروشنده ملزم به تهیه بیمه با پوشش کامل (کلوز A) است.

• در CIF، پوشش پایه (کلوز C) همچنان کافی قلمداد می‌شود.

۳. گزینه بارنامه با یادداشت روی عرشه در FCA

در حمل کانتینری، فروشنده کالا را در ترمینال به حمل‌کننده تحویل می‌دهد (FCA) قبل از اینکه کالا روی کشتی بارگیری شود. این موضوع در خریدهای اعتباری (LC) مشکل‌ساز می‌شد، زیرا بانک‌ها بارنامه On-Board می‌خواستند. در نسخه ۲۰۲۰، خریدار و فروشنده می‌توانند توافق کنند که حمل‌کننده پس از بارگیری روی کشتی، بارنامه روی عرشه را به فروشنده بدهد.

۴. امکان استفاده از وسایل نقلیه شخصی

در نسخه‌های قبلی فرض بر این بود که حمل کالا توسط شخص ثالث (شرکت باربری) انجام می‌شود. در اینکوترمز ۲۰۲۰ رسماً پذیرفته شد که خریدار یا فروشنده می‌توانند از وسایل نقلیه خود در اصطلاحات FCA، DAP، DPU و DDP استفاده کنند.