اگر در حوزه واردات و صادرات، حمل‌ونقل بین‌المللی یا تجارت خارجی فعالیت می‌کنید، احتمالاً بارها با اصطلاح «فورواردر» یا Freight Forwarder روبه‌رو شده‌اید.
اما فورواردر چیست؟ فورواردر کیست و دقیقاً چه کاری برای صاحب کالا انجام می‌دهد؟
به زبان ساده، فورواردر شخص یا شرکتی است که فرآیند حمل بین‌المللی کالا را برنامه‌ریزی، هماهنگ و مدیریت می‌کند و بین صاحب کالا، شرکت‌های حمل‌ونقل، گمرک، انبارها و سایر طرف‌های زنجیره حمل ارتباط برقرار می‌کند.
فورواردر می‌تواند با توجه به نوع کالا و مسیر، روش حمل مناسب را انتخاب کند، با کریرها هماهنگ شود، فضای حمل رزرو کند، اسناد حمل را مدیریت کند، امور گمرکی را هماهنگ کند و وضعیت محموله را تا مقصد پیگیری کند.
در این مقاله از تجارآموز، به‌صورت کامل بررسی می‌کنیم که فورواردر چیست، چه وظایفی دارد، چه تفاوتی با کریر و شیپر دارد، چه زمانی به فورواردر نیاز داریم و هنگام انتخاب یک شرکت فورواردری باید به چه نکاتی توجه کنیم.
فورواردر چیست؟
فورواردر (Freight Forwarder) شخص یا شرکتی است که خدمات مربوط به سازمان‌دهی و هماهنگی حمل کالا از مبدأ تا مقصد را ارائه می‌کند.
فورواردر در واقع تلاش می‌کند برای یک محموله، با توجه به عواملی مانند:
- نوع کالا
- وزن و حجم
- مبدأ و مقصد
- زمان موردنیاز برای تحویل
- بودجه حمل
- روش حمل
- الزامات گمرکی
- محدودیت‌های مسیر
یک برنامه حمل مناسب طراحی کند.
به همین دلیل، فورواردر را می‌توان مدیر و هماهنگ‌کننده فرآیند حمل دانست؛ نه صرفاً یک واسطه ساده.
در سطح بین‌المللی، FIATA نیز خدمات فورواردری را گسترده‌تر از حمل صرف می‌داند و خدماتی مانند حمل، تجمیع، انبارداری، بسته‌بندی، توزیع، امور گمرکی، بیمه و خدمات مشاوره‌ای مرتبط با حمل را در این حوزه قرار می‌دهد.
آیا فورواردر وسیله حمل دارد؟
این تصور که «فورواردر هرگز وسیله حمل ندارد» دقیق نیست.
در بسیاری از موارد، فورواردر خودش مالک کشتی، هواپیما یا کامیون نیست و از ظرفیت شرکت‌های حمل‌کننده یا Carrier استفاده می‌کند.
اما بسته به نوع قرارداد و مدل فعالیت، فورواردر ممکن است در برخی عملیات در نقش حامل قراردادی (Contractual Carrier) نیز ظاهر شود.
بنابراین تعریف دقیق‌تر این است:
فورواردر معمولاً حمل فیزیکی را خودش انجام نمی‌دهد، بلکه فرآیند حمل را طراحی و هماهنگ می‌کند؛ با این حال ممکن است در برخی قراردادها نقش قراردادی متفاوتی نیز داشته باشد.
فورواردر چه کاری انجام می‌دهد؟
برای درک ساده‌تر، فرض کنید یک شرکت ایرانی قصد دارد ۱۰ تن کالا از چین وارد کند.
صاحب کالا ممکن است نداند:
- از چه بندری ارسال کند؟
- حمل دریایی بهتر است یا هوایی؟
- FCL مناسب است یا LCL؟
- کدام کریر برای مسیر مناسب‌تر است؟
- چه اسنادی لازم است؟
- بار چه زمانی به بندر برسد؟
- چگونه حمل داخلی مقصد هماهنگ شود؟
- چه هزینه‌هایی در مسیر ایجاد خواهد شد؟
فورواردر می‌تواند این زنجیره را برای صاحب کالا طراحی و هماهنگ کند.
به بیان ساده:
صاحب کالا می‌گوید چه کالایی را از کجا به کجا می‌خواهد منتقل کند؛ فورواردر فرآیند حمل را طراحی و هماهنگ می‌کند.
وظایف فورواردر چیست؟
وظایف یک فورواردر بسته به نوع قرارداد، مسیر، نوع کالا و شیوه حمل متفاوت است؛ اما مهم‌ترین خدمات فورواردری عبارت‌اند از:
۱. برنامه‌ریزی حمل و انتخاب مسیر
فورواردر مسیرهای مختلف را بررسی می‌کند و بر اساس زمان، هزینه، نوع کالا و شرایط حمل، گزینه‌های مناسب را پیشنهاد می‌دهد.
برای مثال ممکن است یک کالا از:
چین → بندرعباس → انبار صاحب کالا
حمل شود.
یا در یک حمل چندوجهی، بخشی از مسیر دریایی و بخش دیگری زمینی انجام شود.
هدف، پیدا کردن تعادل مناسب بین:
هزینه + زمان + قابلیت اطمینان + ریسک
است.
۲. انتخاب روش حمل
فورواردر می‌تواند در انتخاب روش حمل به صاحب کالا کمک کند.
روش‌های متداول عبارت‌اند از:
- حمل دریایی
- حمل هوایی
- حمل جاده‌ای
- حمل ریلی
- حمل ترکیبی یا چندوجهی
برای مثال، اگر کالا ارزش بالا و حجم کمی داشته باشد، حمل هوایی ممکن است منطقی‌تر باشد؛ در حالی که برای محموله حجیم و کم‌ارزش، حمل دریایی معمولاً گزینه مهم‌تری است.
البته انتخاب نهایی به شرایط واقعی محموله و مسیر بستگی دارد.
۳. رزرو فضای حمل (Booking)
پس از انتخاب مسیر و روش حمل، فورواردر می‌تواند برای رزرو فضای حمل با کریر یا ارائه‌دهندگان خدمات حمل هماهنگ کند.
در حمل دریایی، این موضوع می‌تواند شامل رزرو کانتینر یا فضای حمل باشد.
در حمل هوایی نیز ظرفیت حمل از شرکت هواپیمایی یا ارائه‌دهنده مربوطه رزرو می‌شود.
۴. هماهنگی اسناد حمل
حمل بین‌المللی بدون اسناد مناسب عملاً با مشکل مواجه می‌شود.
بسته به نوع حمل، اسناد مرتبط می‌توانند شامل مواردی مانند:
- بارنامه دریایی
- بارنامه هوایی
- راهنامه CMR
- اسناد حمل چندوجهی
- مانیفست
- اسناد تجاری مرتبط با محموله
باشند.
برای مثال، راهنامه CMR در حمل‌ونقل جاده‌ای بین‌المللی اهمیت زیادی دارد.
اگر می‌خواهید درباره CMR بیشتر بدانید، مقاله تخصصی راهنامه CMR چیست؟ در تجارآموز می‌تواند به‌عنوان مرجع مرتبط مورد استفاده قرار گیرد.
۵. هماهنگی امور گمرکی
در بسیاری از عملیات حمل، اسناد و تشریفات گمرکی بخش مهمی از فرآیند هستند.
فورواردر ممکن است بر اساس نوع قرارداد:
- اسناد لازم را هماهنگ کند؛
- اطلاعات موردنیاز برای اظهار را جمع‌آوری کند؛
- با کارگزار رسمی گمرکی همکاری کند؛
- فرآیند ترخیص را با سایر عوامل هماهنگ کند.
نکته مهم این است که فورواردر الزاماً خودش کارگزار رسمی گمرکی نیست و نقش او باید بر اساس مجوزها و قرارداد مشخص شود.
۶. هماهنگی بیمه بار
فورواردر می‌تواند در تهیه یا هماهنگی بیمه باربری نیز به صاحب کالا کمک کند.
اهمیت بیمه زمانی بیشتر می‌شود که کالا:
- ارزش بالایی داشته باشد؛
- مسیر طولانی داشته باشد؛
- در چند مرحله جابه‌جا شود؛
- در معرض ریسک آسیب، مفقودی یا خسارت باشد.
۷. هماهنگی حمل چندوجهی
یکی از مزایای استفاده از فورواردر، امکان هماهنگی چند روش حمل در یک زنجیره لجستیکی است.
برای مثال:
کشتی → کامیون → انبار مقصد
یا:
هواپیما → کامیون → انبار مشتری
در این حالت صاحب کالا به‌جای هماهنگی جداگانه با چندین شرکت، می‌تواند بخش زیادی از فرآیند را از طریق یک مجموعه فورواردری مدیریت کند.
۸. پیگیری و رهگیری محموله
فورواردر می‌تواند وضعیت محموله را در مراحل مختلف پیگیری و اطلاعات آن را به صاحب کالا منتقل کند.
برای مثال:
- بارگیری
- خروج از مبدأ
- ورود به بندر
- حرکت کشتی
- ورود به مقصد
- تخلیه
- ترخیص
- تحویل نهایی
۹. مدیریت هزینه‌های حمل
یکی دیگر از وظایف مهم فورواردر، مدیریت و شفاف‌سازی هزینه‌های مربوط به حمل است.
هزینه نهایی ممکن است شامل بخش‌هایی مانند:
- کرایه اصلی حمل
- هزینه‌های بندری
- هزینه‌های محلی
- هزینه اسناد
- انبارداری
- THC
- دموراژ
- دتنشن
- حمل داخلی
- بیمه
باشد.
به همین دلیل، هنگام دریافت نرخ از فورواردر باید فقط به عدد «کرایه حمل» توجه نکنید و کل هزینه حمل تا مقصد را بررسی کنید.
تفاوت فورواردر و کریر چیست؟
یکی از پرتکرارترین سوالات در حوزه حمل‌ونقل بین‌المللی این است که:
فرق فورواردر و کریر چیست؟
پاسخ ساده:
کریر مسئول اجرای حمل است؛ فورواردر معمولاً مسئول طراحی، هماهنگی و مدیریت فرآیند حمل است.
جدول تفاوت فورواردر و کریر
| مورد | فورواردر (Forwarder) | کریر (Carrier) |
|---|---|---|
| نقش اصلی | برنامه‌ریزی و هماهنگی حمل | اجرای حمل |
| انتخاب مسیر | معمولاً انجام می‌دهد | بسته به فعالیت |
| حمل فیزیکی | معمولاً توسط کریر انجام می‌شود | وظیفه اصلی |
| هماهنگی چند شرکت | بله | معمولاً محدودتر |
| استفاده از ناوگان | معمولاً از ظرفیت دیگران استفاده می‌کند | معمولاً دارای/بهره‌بردار وسیله حمل است |
| خدمات لجستیکی | معمولاً گسترده‌تر | معمولاً محدودتر به حوزه حمل |
| خدمات گمرکی | ممکن است هماهنگ کند | بسته به قرارداد |
| Door to Door | می‌تواند ارائه کند | بسته به نوع فعالیت |
البته این مرزبندی همیشه مطلق نیست؛ زیرا یک فورواردر ممکن است در برخی قراردادها نقش حامل قراردادی نیز داشته باشد.
تفاوت فورواردر و شیپر چیست؟
شیپر (Shipper) با فورواردر یکسان نیست.
شیپر معمولاً همان فرستنده یا صاحب کالا است که کالا را برای حمل ارسال می‌کند.
برای مثال:
یک شرکت ایرانی که ۵ تن کالا به مشتری خود در ترکیه صادر می‌کند، می‌تواند Shipper باشد.
اگر این شرکت برای حمل کالا از خدمات یک شرکت تخصصی فورواردری استفاده کند:
شرکت ایرانی = Shipper
شرکت فورواردری = Forwarder
شرکت حمل‌کننده = Carrier
این سه نقش را نباید با یکدیگر اشتباه گرفت.
تفاوت فورواردر و NVOCC چیست؟
این موضوع برای حمل دریایی اهمیت بیشتری دارد.
NVOCC مخفف:
Non-Vessel Operating Common Carrier
است.
NVOCC برخلاف یک شرکت کشتیرانی دارای کشتی، لزوماً مالک یا بهره‌بردار کشتی نیست، اما می‌تواند فضای حمل را از کریرهای دریایی خریداری و در قالب فعالیت خود به مشتریان عرضه کند.
بنابراین:
فورواردر و NVOCC همیشه یک چیز نیستند.
یک مجموعه ممکن است فقط فورواردر باشد، در برخی عملیات نقش NVOCC داشته باشد یا بسته به قرارداد و بازار، نقش‌های متفاوتی بر عهده بگیرد.
به همین دلیل، هنگام بررسی یک شرکت حمل‌ونقل باید به نقش قراردادی آن در همان محموله توجه کرد، نه فقط عنوان تجاری شرکت.
انواع فورواردر کدام‌اند؟
فورواردرها را می‌توان بر اساس روش حمل یا نوع خدمات دسته‌بندی کرد.
فورواردر دریایی
در حمل دریایی فعالیت دارد و معمولاً با خطوط کشتیرانی، بنادر، پایانه‌ها و سایر عوامل زنجیره حمل در ارتباط است.
فورواردر هوایی
برای حمل سریع کالا از طریق هوا فعالیت می‌کند و برای کالاهای حساس به زمان، با ارزش بالا یا کم‌حجم کاربرد بیشتری دارد.
فورواردر جاده‌ای
در حمل بین‌المللی جاده‌ای فعالیت می‌کند و با شرکت‌های حمل جاده‌ای، رانندگان، پایانه‌ها و عوامل مرزی هماهنگ است.
فورواردر ریلی
برای حمل کالا از طریق شبکه ریلی و در مسیرهای مناسب مورد استفاده قرار می‌گیرد.
فورواردر چندوجهی
در این مدل، چند روش حمل در یک زنجیره ترکیب می‌شوند.
برای مثال:
دریایی + جاده‌ای
یا:
ریلی + جاده‌ای
فورواردر چه اسنادی را مدیریت می‌کند؟
اسناد بسته به نوع حمل و قرارداد متفاوت هستند، اما در یک عملیات فورواردری ممکن است با اسناد زیر مواجه شوید:
- بارنامه دریایی (B/L)
- بارنامه هوایی (AWB)
- راهنامه CMR
- مانیفست
- فاکتور تجاری
- پکینگ لیست
- اسناد بیمه
- اسناد گمرکی
- اسناد حمل چندوجهی
بنابراین آشنایی فورواردر با اسناد حمل و مقررات گمرکی یکی از عوامل مهم کیفیت خدمات اوست.
هزینه فورواردر چگونه محاسبه می‌شود؟
یکی از سوالات مهم صاحبان کالا این است:
هزینه فورواردر چقدر است؟
برای این سوال نمی‌توان یک قیمت ثابت تعیین کرد.
هزینه نهایی به عواملی مانند:
- مبدأ
- مقصد
- نوع کالا
- وزن
- حجم
- نوع بسته‌بندی
- FCL یا LCL بودن
- روش حمل
- زمان حمل
- هزینه‌های بندری
- هزینه‌های محلی
- حمل داخلی
- بیمه
- خدمات گمرکی
- شرایط قرارداد
وابسته است.
بنابراین هنگام مقایسه دو فورواردر، فقط نرخ پایه حمل را مقایسه نکنید.
بهتر است از هر دو شرکت بخواهید:
هزینه کامل حمل از مبدأ تا مقصد را به‌صورت تفکیک‌شده اعلام کنند.
این کار باعث می‌شود هزینه‌های پنهان یا هزینه‌های جانبی بهتر مشخص شوند.
چرا به فورواردر نیاز داریم؟
آیا واقعاً برای واردات یا صادرات به فورواردر نیاز داریم؟
پاسخ این است:
همیشه نه؛ اما در بسیاری از عملیات بین‌المللی، استفاده از فورواردر می‌تواند فرآیند را بسیار ساده‌تر و قابل‌کنترل‌تر کند.
۱. کاهش پیچیدگی عملیات
به‌جای هماهنگی جداگانه با چندین شرکت، می‌توانید بخش مهمی از فرآیند را با یک مجموعه هماهنگ کنید.
۲. کاهش خطاهای اسنادی
اشتباه در اسناد حمل می‌تواند باعث تأخیر، هزینه اضافی یا مشکل در فرآیند ترخیص شود.
۳. انتخاب مسیر مناسب
فورواردر به دلیل تجربه و ارتباط با ارائه‌دهندگان مختلف حمل می‌تواند گزینه‌های مختلف را مقایسه کند.
۴. مدیریت حمل چندوجهی
در مسیرهایی که چند روش حمل لازم است، هماهنگی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
۵. صرفه‌جویی احتمالی در هزینه
فورواردرها ممکن است به دلیل حجم فعالیت و قراردادهای خود با ارائه‌دهندگان حمل، نرخ‌ها یا شرایط رقابتی‌تری به دست آورند؛ اما این موضوع باید در هر مسیر و هر محموله به‌صورت جداگانه بررسی شود.
یک مثال ساده از نقش فورواردر در واردات
فرض کنید یک شرکت ایرانی از چین ۲۰ تن مواد اولیه خریداری کرده است.
شرکت باید کالا را از انبار فروشنده در چین به انبار خود در ایران منتقل کند.
اگر بخواهد همه مراحل را خودش هماهنگ کند، ممکن است با چندین طرف مواجه شود:
فروشنده → حمل داخلی چین → بندر → شرکت کشتیرانی → بندر مقصد → گمرک → حمل داخلی ایران → انبار شرکت
فورواردر می‌تواند بخش مهمی از این زنجیره را هماهنگ کند.
برای مثال:
- دریافت اطلاعات محموله
- بررسی وزن و حجم
- پیشنهاد روش حمل
- دریافت نرخ
- رزرو فضای حمل
- هماهنگی دریافت کالا از فروشنده
- مدیریت اسناد حمل
- هماهنگی حمل دریایی
- اطلاع‌رسانی وضعیت محموله
- هماهنگی مراحل مقصد
- هماهنگی با کارگزار گمرکی
- هماهنگی حمل نهایی تا انبار
در این مثال، ارزش اصلی فورواردر فقط «جابجایی کالا» نیست؛ بلکه هماهنگی کل زنجیره حمل است.
هنگام انتخاب فورواردر حرفه‌ای به چه نکاتی توجه کنیم؟
قبل از همکاری با یک شرکت فورواردری، موارد زیر را بررسی کنید:
مجوزها و وضعیت قانونی
مطمئن شوید شرکت متناسب با نوع فعالیت خود، مجوزها و صلاحیت‌های لازم را دارد.
سابقه در مسیر موردنظر
فورواردر خوب در همه مسیرها الزاماً بهترین گزینه نیست.
اگر کالا از چین وارد می‌کنید، تجربه شرکت در مسیر چین–ایران اهمیت زیادی دارد.
شفافیت قیمت
نرخ باید تا حد امکان شامل تفکیک:
- کرایه
- هزینه‌های محلی
- هزینه‌های اسناد
- THC
- انبارداری
- حمل داخلی
- سایر هزینه‌های احتمالی
باشد.
توانایی پیگیری
شرکت باید بتواند وضعیت محموله را در مراحل مختلف به شما اطلاع دهد.
آشنایی با اسناد و مقررات
تسلط به اسناد حمل، مقررات صادرات و واردات، الزامات گمرکی و فرآیندهای مرتبط اهمیت زیادی دارد.
خدمات Door to Door
اگر برای شما مهم است که کالا از محل فروشنده تا انبار نهایی مدیریت شود، بررسی کنید فورواردر چنین خدمتی را ارائه می‌دهد یا خیر.
اشتباهات رایج هنگام انتخاب فورواردر
چند اشتباه می‌تواند هزینه حمل را به‌شدت افزایش دهد:
فقط مقایسه کرایه پایه:
ممکن است یک نرخ اولیه پایین باشد، اما هزینه‌های جانبی بیشتری داشته باشد.
نداشتن قرارداد یا پیش‌فاکتور شفاف:
جزئیات خدمات و هزینه‌ها باید مشخص باشند.
انتخاب صرفاً بر اساس قیمت:
قیمت پایین همیشه به معنی هزینه نهایی کمتر نیست.
بی‌توجهی به زمان حمل:
تأخیر در رسیدن کالا می‌تواند هزینه‌های دیگری ایجاد کند.
نداشتن برنامه برای هزینه‌های بندری و کانتینری:
دموراژ و دتنشن می‌توانند هزینه قابل‌توجهی ایجاد کنند.
آیا فورواردر همان شرکت حمل‌ونقل است؟
خیر، این دو اصطلاح همیشه به یک معنا نیستند.
کریر معمولاً مسئول اجرای فیزیکی حمل است.
فورواردر معمولاً فرآیند حمل را برای مشتری طراحی و هماهنگ می‌کند و می‌تواند از خدمات چند کریر استفاده کند.
با این حال، نقش حقوقی و قراردادی شرکت‌ها می‌تواند متفاوت باشد و نباید فقط بر اساس عنوان «Forwarder» یا «Carrier» درباره مسئولیت حقوقی آنها قضاوت کرد.
آیا فورواردر مسئول ترخیص کالا است؟
نه لزوماً.
فورواردر ممکن است هماهنگی امور گمرکی را بر عهده بگیرد یا صاحب کالا را به کارگزار و متخصص مربوطه متصل کند.
اما انجام رسمی برخی عملیات گمرکی نیازمند داشتن صلاحیت و مجوز مربوطه است.
بنابراین باید در قرارداد مشخص شود که فورواردر دقیقاً چه خدماتی را خودش انجام می‌دهد و کدام خدمات را از طریق اشخاص یا شرکت‌های دیگر هماهنگ می‌کند.
جمع‌بندی؛ فورواردر کیست؟
اگر بخواهیم تمام مقاله را در یک جمله خلاصه کنیم:
فورواردر شخص یا شرکتی است که فرآیند حمل بین‌المللی کالا را برنامه‌ریزی و هماهنگ می‌کند و با ارتباط دادن صاحب کالا، کریرها، گمرک، انبارها و سایر عوامل، مسیر حمل را از مبدأ تا مقصد مدیریت می‌کند.
فورواردر می‌تواند در زمینه انتخاب مسیر، رزرو حمل، اسناد، بیمه، امور گمرکی، حمل چندوجهی، پیگیری محموله و مدیریت هزینه‌ها به صاحب کالا کمک کند.
اما باید توجه داشت که فورواردر، کریر، شیپر و NVOCC نقش‌های یکسانی ندارند و مسئولیت هر طرف به نوع قرارداد و ساختار واقعی عملیات حمل بستگی دارد.
اگر در حوزه واردات و صادرات فعالیت می‌کنید، شناخت دقیق این تفاوت‌ها به شما کمک می‌کند هنگام انتخاب شرکت حمل، فقط به قیمت اولیه توجه نکنید و کل هزینه، زمان، ریسک و کیفیت خدمات حمل را در نظر بگیرید.
سوالات متداول درباره فورواردر
فورواردر کیست؟
فورواردر شخص یا شرکتی است که فرآیند حمل کالا از مبدأ تا مقصد را برنامه‌ریزی و هماهنگ می‌کند و با کریرها و سایر عوامل زنجیره لجستیک همکاری دارد.
فورواردر چیست؟
فورواردر یا Freight Forwarder ارائه‌دهنده خدمات فورواردری و لجستیکی است که می‌تواند خدماتی مانند برنامه‌ریزی حمل، رزرو فضای حمل، هماهنگی اسناد، بیمه، امور گمرکی و حمل چندوجهی را ارائه کند.
تفاوت فورواردر و کریر چیست؟
کریر مسئول اجرای حمل فیزیکی است، در حالی که فورواردر معمولاً مسئول طراحی و هماهنگی فرآیند حمل است.
تفاوت فورواردر و شیپر چیست؟
شیپر فرستنده یا صاحب کالا است، در حالی که فورواردر ارائه‌دهنده خدمات برنامه‌ریزی و هماهنگی حمل است.
آیا فورواردر مالک کشتی یا کامیون است؟
معمولاً فورواردر از ظرفیت کریرها استفاده می‌کند، اما مالکیت وسیله حمل معیار کافی برای تشخیص نقش حقوقی فورواردر نیست و یک فورواردر ممکن است در برخی قراردادها در نقش حامل قراردادی نیز فعالیت کند.
هزینه فورواردر چقدر است؟
هزینه ثابت نیست و به مسیر، نوع حمل، وزن، حجم، نوع کالا، خدمات موردنیاز و هزینه‌های جانبی بستگی دارد.
آیا فورواردر کار ترخیص کالا را انجام می‌دهد؟
ممکن است امور گمرکی را هماهنگ کند یا از خدمات متخصص و کارگزار مربوطه استفاده کند؛ اما باید نوع خدمات و مجوزهای لازم را بررسی کرد.
NVOCC چیست؟
NVOCC مخفف Non-Vessel Operating Common Carrier است و در حمل دریایی به مجموعه‌ای اشاره دارد که بدون بهره‌برداری از کشتی خود، ظرفیت حمل را از کریرهای دریایی تهیه کرده و در قالب فعالیت قراردادی خود به مشتریان عرضه می‌کند.
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.